از کجا بفهمیم رفتار جوان ما طبیعی است؟


از کجا بفهمیم رفتار جوان ما طبیعی است؟ - تصویر 1

جوان و سلامت روان او مورد توجه بسیاری از خانواده هاست. بسیاری از رفتارهای طبیعی جوانان ممکن است در حالت افراطی تبدیل به رفتارهایی غیرطبیعی شوند. از آن طرف، تقریبا همه بیماری های شناخته شده روان پزشکی به جز مواردی معدود، در دوران جوانی تا میانسالی برای اولین بار بروز می کنند. همه ما می دانیم که تغییرهای رفتاری در یک فرد جوان می تواند از نخستین نشانه های عمومی ابتلای او به بیماری محسوب شود. سوال اصلی این است که: «از کجا بفهمیم رفتار جوان ما طبیعی است یا غیرطبیعی؟» دکتر سیدمهدی صمیمی اردستانی، روان پزشک و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، به این سوال پاسخ می دهد....

 

 

▪ آقای دکتر! خیلی از رفتارهای عجیب و غریب ممکن است مربوط به سن و سال یک جوان باشد. چه وقتی و چگونه باید در مورد رفتارهای غیرعادی یک فرد جوان احساس خطر کنیم؟

ـ خیلی از کارها مربوط به یک دوره سنی خاص است. مثلا به کار بردن کامپیوتر در زندگی روزمره انسان ها از ملزومات است. امروزه طبق تعاریف جهانی، کسی که راه استفاده از کامپیوتر را نداند باسواد به حساب نمی آید اما افراط در استفاده از کامپیوتر که عمدتا در سنین جوانی و نوجوانی رخ می دهد، می تواند باعث نوعی اعتیاد شود که به عواقب ناشی از آن در دنیای امروز توجه شده و حتما شما هم با آن آشنایید.

 

 

▪ ممکن است مثال دیگری بزنید؟

ـ بله؛ مثلا جلب توجه و نشان دادن توانایی ها هم در دوره جوانی رایج تر است. این پدیده مثبتی است؛ به نحوی که باعث شناخته شدن توانایی های جوان در جامعه می شود و می تواند موقعیت اجتماعی و شغلی بهتری را برای او فراهم آورد. اما اگر واژه «توانایی» را از این عبارت حذف کنیم و همه رفتارهای ما به عنوان یک جوان صرفا معطوف به «نشان دادن» باشد، آن وقت رفتار ما غیرطبیعی خواهد بود. این رفتار غیرطبیعی نه تنها مشکلی از ما حل نمی کند، بلکه بر مشکلات ما و اطرافیان می افزاید و به ارتباطات ما لطمه می زند.

 

 

▪ پس می توان مرزی را تعریف کرد که حالت های مختلف رفتاری تا قبل از عبور از آن مرز، طبیعی به حساب می آیند؟

ـ هر رفتار و سلیقه ای اگر از حد خودش فراتر برود، به طوری که فرد را دچار اختلال عملکرد کند یا برای او ایجاد تنش درونی کند، می تواند یک زنگ خطر باشد. در دوران بلوغ، جوان ها دچار نوعی خودرایی و خودمختاری هستند. بدون توجه به نصیحت های دیگران، همه چیز را خودشان تجربه می کنند. همین خودرایی اگر به مرحله ای برسد که باعث شکست خوردن های مکرر و خطرناک و بی توجهی افراطی به پندهای دیگران بشود، دیگر باید نام ریسک پذیری یا بی محاباگری را روی آن گذشت. باید حساب این وضعیت را از خودرایی ویژه دوران بلوغ جدا کنیم.

 

 

▪ ممکن است خانواده، بعضی از رفتارهای طبیعی جوان را غیرطبیعی بداند و در مورد بعضی رفتارهایش به اشتباه احساس خطر نکند. اینطور نیست؟

ـ به ندرت پیش می آید. واقعیت این است که عمدتا چیزهایی را که روان پزشک، غیرطبیعی می داند؛ مردم هم غیرطبیعی می دانند. ولی حالت هایی وجود دارد که در آن ممکن است اختلاف رایی بین خانواده و روان پزشک پیش بیاید. مثلا پدری را در نظر بگیریم که حالت های اضطرابی یا وسواس گونه دارد. این پدر ممکن است برخی علایم اعتیاد در جوانان به گوشش خورده باشد. مثلا شنیده باشد که تغییر د�� الگوی خواب و بیداری می تواند نشانه ای از اعتیاد باشد. چنین پدری با دقیق شدن در رفتار پسرش می بیند او چند وقتی است صبح دیر از خواب بیدار می شود. برای این پدر مسلم خواهد شد که پسرش معتاد است. البته ممکن است گمان او درست باشد. ولی این امری است که باید به وسیله یک متخصص بررسی شده و مورد تایید قرار بگیرد.

 

 

▪ و برعکس؟

ـ بله؛ عکس آن هم صادق است. مثلا در خانواده ای که زمینه ابتلا به وسواس وجود دارد یا مادر این خانواده مبتلا به وسواس است. ممکن است در این خانواده درک و تصور مثبتی از این بیماری وجود داشته باشد. اگر دختر خانواده در هر نوبت دو بار دستش را می شوید، مادر او را تشویق کرده و به او یاد می دهد که در هر نوبت سه بار دستش را بشوید. با وجود زمینه ژنتیکی مثبت این آموزش نادرست می تواند باعث بروز بیماری شود. این رفتار در دختر خانواده غیرطبیعی است. اما مادر خانواده آن را کاملا طبیعی و بلکه مثبت می پندارد. اگر با او همکلام شوید، خواهد گفت: «دختر من تمیز است!» یا: «دختر من رعایت نجسی و پاکی را می کند!» و البته معمولا صفتی وجود ندارد که همه اعضای خانواده، دوستان، بستگان یا اطرافیان آن را طبیعی بدانند و تنها روان پزشک بر غیرطبیعی بودن آن اصرار کند.

 

 

▪ ازدواج چه نقشی در حوزه سلامت روان بازی می کند؟

ـ امروزه در پژوهش های روان پزشکی در سراسر دنیا ثابت شده که شیوع بیماری های روانی در بین مجردها بیشتر است. برعکس، در گروه متاهلان درصد کمتری از ابتلا به بیماری های روانی دیده می شود. یعنی افراد مجرد بیشتر از افراد متاهل مبتلا به بیماری روانی هستند. من به عنوان یک سوال از شما می پرسم که این به چه معناست؟

 

 

▪ از من سوال می کنید؟مگر عیبی دارد؟

ـ نه، ولی سوال سختی است! خودتان جواب بدهید، بهتر است.قطعا معنایش این نیست که مجرد بودن ایجاد بیماری می کند. این پژوهش ها ابدا چنین چیزی را نشان نمی دهند. بلکه تنها گزارش می کنند که شیوع بیماری روانی در بین مجردها بیشتر است.

 

 

▪ چرا؟

ـ به نظر می رسد افرادی که دارای زمینه های ابتلا به بیماری روان پزشکی هستند، تمایل کمتری برای تشکیل خانواده دارند. مثلا فرد مبتلا به افسردگی به دلیل عدم تمایل به مسوولیت پذیری ممکن است زیر بار انتخاب همسر نرود یا فردی که مبتلا به وسواس است ممکن است در انتخاب همسر دچار نوعی ریزبینی و کنکاش افراطی باشد. در حدی که هر کسی را به دلیلی نادرست برای خود نپسندد. تا آنجا که سن او به مرحله ای برسد که اساسا میل به ازدواج را از دست بدهد.

 

 

▪ در میان مردم باوری وجود دارد مبنی بر اینکه مبتلایان به بیماری های روانی با ازدواج بهبود می یابند. نظر شما چیست؟

ـ ابدا! ازدواج نه باعث بیماری می شود، نه راه حلی است برای درمان بیماری.

 

 

▪ بالاخره یک جوان مبتلا به بیماری روانی می تواند ازدواج کند یا نه؟

ـ در گروهی از بیماری های روانی موسوم به انواع سایکوتیک که بیماری شدید است و ارتباط با جهان خارج در بیمار قطع شده، بیمار اصلا توانایی تشکیل خانواده را ندارد اما در انواع خفیف تر که فرد دارو مصرف می کند، چنین نیست. یک انسان مبتلا به بیماری روانی هم مانند انسانی که به بیماری روانی مبتلا نیست حق دارد همسر انتخاب کند و تشکیل خانواده بدهد اما باید قبل از ازدواج صادق باشد و شرایط خود را برای همسر آینده اش توضیح بدهد.

 


   دکتر فاطمه فراهانی

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه